Η ανύπαρκτη ψηφιοποίηση της Ελληνικής γεωργίας - Του Φάνη Γέμτου*

Από το καλοκαίρι του 2021 βρισκόμαστε μπροστά σε περίεργες καταστάσεις. 

Με το τέλος της αιχμής της πανδημίας του COVID η διαταραχή των οικονομιών του Πλανήτη εκδηλώθηκε με ελλείψεις στις αγορές καθώς η επάνοδος στην κανονικότητα καθυστέρησε. 

Οι αλυσίδες τροφοδοσίας διαταράχθηκαν. Κακές καιρικές συνθήκες σε περιοχές του πλανήτη διατάραξαν τη παραγωγή πολλών γεωργικών προϊόντων. 

Αύξηση του κόστους μεταφορών προκάλεσε νέες αυξήσεις τιμών των προϊόντων που φάνηκαν ήδη από τα μέσα του 2021. 

Και ενώ ελπίζαμε σε μια σταδιακή επάνοδο της κανονικότητας, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τα επακόλουθά της ανέτρεψαν και πάλι τη κατάσταση. 

Νέες ελλείψεις και αυξήσεις τιμών σε ενέργεια και πρώτες ύλες (πχ αζωτούχα λιπάσματα) προκαλούν δυσκολίες στη πρωτογενή παραγωγή. Αυτό οδηγεί σε κινδύνους μείωσης της παραγωγής που σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη αύξηση του πληθυσμού του Πλανήτη, θα προκαλέσει επισιτιστική κρίση. 

Τα κοινωνικά προβλήματα που θα προκληθούν είναι τεράστια στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες που θα φτάσουν σε εμάς με αυξημένα κύματα μεταναστών. Ταυτόχρονα σε πολλές περιοχές του Πλανήτη παρατηρήθηκε έλλειψη εργατικών χεριών. 

Στην Ελλάδα πολλοί αγρότες δεν μπόρεσαν να συγκομίσουν τα προϊόντα τους (κυρίως νωπά φρούτα και λαχανικά) ενώ η βιομηχανία μεταποίησης λειτούργησε με δύο βάρδιες καθώς για τη τρίτη δεν υπήρχε προσωπικό. 

Όλα αυτά δημιούργησαν πιέσεις και φημολογείται ξερίζωμα οπωρώνων καθώς συνδυάστηκαν με την αύξηση του κόστους παραγωγής (ενέργεια, λιπάσματα κλπ) που δεν καλύφθηκε από τις αυξήσεις των τιμών των προϊόντων όπως έγινε στις μεγάλες καλλιέργειες (σιτηρά, βαμβάκι). 

Αυτοματοποίηση των γεωργικών εργασιών 

Τι λύσεις προτάθηκαν για τα προβλήματα ; 

Το πολιτικό σύστημα στράφηκε σε επιδοτήσεις (αποζημιώσεις). Η Κυβέρνηση τις μοιράζει. Η αντιπολίτευση και οι αγροτοσυνδικαλιστές προτείνουν περισσότερες. 

Κάποιοι σκέφτηκαν να κάνουν εισαγωγή εργατικών χεριών από χώρες της Άπω Ανατολής που έχουν περίσσευμα. 

Μια λύση που φαίνεται να προωθούν οι πιο προηγμένες οικονομίες είναι η ψηφιοποίηση της Γεωργίας δηλαδή η αυτοματοποίηση των γεωργικών εργασιών. Τι είναι και πως μπορεί να λειτουργήσει ; 

Μια γραμμή δράσης είναι η δυνατότητα ψηφιακής παρακολούθησης των φυτειών και των ζώων μας. Σήμερα εναέρια μέσα χωρίς χειριστή (ΑΜΧΧ- UAV ή Drones) μπορούν να πετούν πάνω από τις φυτείες μας εξοπλισμένα με διάφορους αισθητήρες και να μας δίνουν στοιχεία για τη κατάστασή τους. Απλές φωτογραφικές μηχανές μας δίνουν τη γενική εικόνα ενός χωραφιού όπου εύκολα μπορούμε να δούμε χαρακτηριστικά κάθε μέρους του για να τα διαχειριστούμε. Αισθητήρες που αναλύουν το χρώμα ( πχ ερυθρό και κοντινό υπέρυθρο) των φυτών μας δίνουν στοιχεία για ανάγκες λίπανσης πχ αζωτούχου και μας καθοδηγούν σε διαφοροποιημένη λίπανση που εξοικονομεί λιπάσματα. Αισθητήρες που μετρούν τη θερμοκρασία των φυτών μπορούν να μας καθοδηγήσουν για τη σωστή άρδευσή τους. Νέοι αισθητήρες που συνεχώς βελτιώνονται μπορούν να διακρίνουν τα φυτά μας από τα ζιζάνια, τις διάφορες ασθένειες και προσβολές από έντομα και να μας καθοδηγήσουν για τη καταπολέμησή τους. 

Τα ΑΜΧΧ μας δίνουν εύκολη πρόσβαση στο χωράφι μας και σε μικρό χρόνο έχουμε την εικόνα που θέλουμε. Παρόμοιες εικόνες μπορούμε να έχουμε και από δορυφόρους που όμως δεν έχουν την ίδια διακριτική ικανότητα. 

Οι επεμβάσεις στο χωράφι μπορούν να γίνουν με άλλα ισχυρότερα ΑΜΧΧ όπως αυτά που είναι εφοδιασμένα με ψεκαστικά. Τους ίδιους αισθητήρες μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και σε αυτόνομα οχήματα που κινούνται στο έδαφος. Αυτά μπορούν να κινηθούν χωρίς χειριστή στο χωράφι και να καταγράψουν σε «εικόνες» χαρακτηριστικά των φυτών ανάλογα με τους αισθητήρες που έχουν. Σήμερα έχουν αναπτυχθεί τόσο μεγάλα τρακτέρ που λειτουργούν χωρίς χειριστή όσο και μικρού μεγέθους αυτόνομα ρομποτικά οχήματα. Μπορούν να λειτουργούν είτε με ορυκτά καύσιμα είτε να είναι ηλεκτρικά. 

Τα ηλεκτρικά μπορούν να λειτουργούν με μπαταρίες αλλά υπάρχουν και μικρού μεγέθους που λειτουργούν με φωτοβολταϊκά πάνελ. Το πλεονέκτημα τους είναι ότι μπορούν να λειτουργούν όλο το 24ωρο με μόνη ανάγκη την τροφοδοσία τους σε ενέργεια. Τα αυτόνομα οχήματα μπορούν να συνδυαστούν με μηχανήματα που κάνουν τις εργασίες στο χωράφι. 

Σήμερα υπάρχουν ρομπότ που μπορούν να διαχωρίσουν τα χρήσιμα φυτά με τα ζιζάνια και να καταστρέψουν τα ζιζάνια. Η καταστροφή μπορεί να γίνει είτε μηχανικά με άμεση καταστροφή με υνιά, είτε με ηλεκτρισμό είτε με επιλεκτικό ψεκασμό. Στη τελευταία περίπτωση η εξοικονόμηση ζιζανιοκτόνου είναι μεγαλύτερη από 60%. Τελευταία γίνονται προσπάθειες για επιλεκτικό ψεκασμό και για άλλα παράσιτα με μεγάλες μειώσεις στη χρήση παρασιτοκτόνων τόσο σημαντική για τη προστασία του περιβάλλοντος αλλά και την υγεία των καταναλωτών. 

Στη ζωική παραγωγή αισθητήρες πάνω στα ζώα μας δείχνουν αστάθεια των ζώων που μας βοηθά στην έγκαιρη διάγνωση ασθενειών. Το ίδιο κάνουν αισθητήρες ήχου. 

Τι γίνεται στην Ελλάδα ; 

Στην Ελλάδα, ασχολούμαστε με την ψηφιοποίηση της γεωργίας μόνο στα λόγια. 

Σήμερα δεν υπάρχει μηχανισμός μεταφοράς τεχνογνωσίας στους Έλληνες αγρότες. 

Δεν υπάρχει σύστημα γεωργικών εφαρμογών που να μεταφέρει πληροφορίες και οδηγίες και δεν φαίνεται να έχει κανείς διάθεση να αναπτύξει κάποιο. 

Οι γεωπόνοι του Δημοσίου κάθονται στα γραφεία τους και έχουν χαθεί από τα χωράφια. Δεν υπάρχουν μέσα εκπαίδευσης των αγροτών στις νέες τεχνολογίες. 

Τα μικρά αγροκτήματα και ο πολυτεχνισμός δυσκολεύουν τη χρήση νέων τεχνολογιών. Η αδυναμία συνεργασίας των αγροτών και η δυσφήμιση των συνεταιριστικών σχημάτων δεν επιτρέπει να κοινή χρήση εξοπλισμού. 

Τα σχέδια βελτίωσης κάθε άλλο παρά ενισχύουν τέτοιες προσπάθειες. Όλα αυτά μας αφήνουν πίσω από τους ανταγωνιστές μας που θα μας κάνουν στο τέλος μη ανταγωνιστικούς στις Ευρωπαϊκές και Παγκόσμιες αγορές. 

Τι κάνουμε ; Για την ώρα μοιράζουμε επιδοτήσεις.

*Θεοφάνης Γέμτος - Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Γεωπονίας Φυτικής Παραγωγής & Αγροτικού Περιβάλλοντος του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας

ΠΗΓΗ : Επιλογές - ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Λάρισας

Eνημερωθείτε για τα νέα του blog "Νερά - Γεωργία - Περιβάλλον" :

- Από την σελίδα μας στο fb

​- Από την ομάδα μας στο fb